Bệnh lậu ở nam giới là một trong những bệnh lý lây truyền qua đường tình dục có tốc độ tiến triển nhanh và dễ gây biến chứng nếu không phát hiện sớm. Các triệu chứng như tiểu buốt, chảy mủ dương vật hay đau khi quan hệ thường khiến nhiều người lo lắng nhưng lại dễ bị nhầm lẫn với viêm nhiễm thông thường. Bài viết này tại IVF Đông Đô Center sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và thời điểm cần thăm khám sẽ giúp nam giới chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản cũng như hạn chế nguy cơ lây lan cho bạn tình.

Bệnh lậu ở nam giới là gì?

Bệnh lậu (tiếng Anh là gonorrhea) là một nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục, do vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae gây ra. Vi khuẩn này thích trú ở các niêm mạc ẩm như niệu đạo, hậu môn, họng, thậm chí cả mắt.

Ở nam giới, lậu chủ yếu gây viêm niệu đạo, nhưng nếu không được điều trị, vi khuẩn có thể lan rộng đến ống dẫn tinh, mào tinh hoàn hoặc gây các biến chứng nghiêm trọng khác.

Nguyên nhân và con đường lây nhiễm lậu ở nam giới

Nguyên nhân phổ biến

• Quan hệ tình dục không dùng bao cao su hoặc màng chắn.
  
• Có nhiều bạn tình, đặc biệt khi không sử dụng biện pháp bảo vệ.
  
• Tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, mủ hoặc chất nhầy của người nhiễm.
  
• Mẹ mang vi khuẩn lậu có thể truyền cho con trong quá trình sinh nở (ít gặp ở nam giới trưởng thành).
  

Đường lây truyền

• Quan hệ âm đạo, hậu môn hoặc đường miệng với người nhiễm.
  
• Tiếp xúc gián tiếp hoặc trực tiếp với dịch tiết, chất nhầy.
  
• Lây từ mẹ sang con khi sinh (gây nguy cơ nhiễm trùng mắt ở trẻ).

6 Dấu hiệu nhận biết bệnh lậu ở nam giới

Triệu chứng lậu ở nam giới có thể rõ ràng hoặc rất nhẹ, thậm chí không có triệu chứng. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp:

1. Chảy mủ vàng/xanh từ niệu đạo: Đây là triệu chứng kinh điển như vi khuẩn gây ra dịch tiết mủ (white, yellow hoặc green) từ đầu dương vật.
2. Tiểu buốt, tiểu rát, tiểu ra mủ: Khi vi khuẩn làm viêm niệu đạo, việc tiểu có thể gây cảm giác đau, bỏng rát, hoặc có mủ kèm theo khi đi tiểu.
3. Đau dọc niệu đạo: Nam giới có thể cảm thấy đau hoặc khó chịu dọc niệu đạo, đôi khi như có cảm giác “có gì đó không ổn” bên trong ống tiểu.
4. Đau tinh hoàn, sưng bìu: Mặc dù ít phổ biến hơn, nếu vi khuẩn lậu lan vào mào tinh hoặc ống dẫn tinh, có thể gây viêm, đau hoặc sưng bìu.
5. Đau khi quan hệ hoặc xuất tinh: Viêm do lậu có thể khiến quá trình xuất tinh hoặc giao hợp trở nên khó chịu, đau hoặc không thoải mái. Đây không phải là triệu chứng ở mọi người nhưng có thể xảy ra.
6. Đôi khi không có triệu chứng rõ ràng (lậu tiềm ẩn): Một số nam giới nhiễm lậu nhưng không biểu hiện triệu chứng đáng kể. Theo WHO, triệu chứng đôi khi chỉ xuất hiện sau 1-14 ngày, và nhiều trường hợp lậu tiềm ẩn.

>>> Xem thêm: Rối loạn cương dương: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa

Bệnh lậu ở nam giới có nguy hiểm không?

Câu trả lời ngắn gọn: Có, nếu không phát hiện và điều trị sớm, lậu có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng.

• Nguy cơ viêm mào tinh hoàn, viêm tinh hoàn: Khi vi khuẩn lậu lan tới hệ thống tinh hoàn, đặc biệt là mào tinh, có thể gây viêm (epididymitis), làm đau, sưng và nếu kéo dài hoặc tái phát, có thể ảnh hưởng đến khả năng sản xuất hoặc vận chuyển tinh trùng. 
• Nguy cơ vô sinh nếu không điều trị kịp thời: Viêm mãn tính hoặc tái phát có thể tạo ra sẹo, làm tắc ống dẫn tinh hoặc ảnh hưởng cấu trúc tinh hoàn, từ đó làm giảm khả năng thụ tinh về lâu dài.
• Lây nhiễm cao cho bạn tình: Nếu một người bị lậu mà không điều trị, họ có thể truyền vi khuẩn cho bạn tình qua quan hệ tình dục. Do đó rất quan trọng để điều trị đồng thời cả bạn tình để tránh “chạy vòng” lây nhiễm.
• Gây nhiễm trùng toàn thân nếu chuyển biến nặng: Trong một số trường hợp, nếu không điều trị, vi khuẩn lậu có thể lan vào máu và gây ra nhiễm trùng hệ thống (disseminated gonococcal infection), ảnh hưởng khớp, da, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.

Bệnh lậu ở nam giới có lây không?

Khẳng định là có bởi con đường truyền chính là qua dịch tiết và quan hệ không an toàn.

• Cơ chế lây qua tiếp xúc dịch nhầy/mủ: Vi khuẩn lậu sống trong mủ, chất nhầy niệu đạo. Khi người khỏe tiếp xúc với những dịch này (qua quan hệ, tiếp xúc niêm mạc), rất dễ bị lây.
• Lây khi quan hệ không an toàn: Quan hệ tình dục đường âm đạo, hậu môn hoặc miệng mà không có biện pháp bảo vệ (như bao cao su) là con đường phổ biến nhất để truyền lậu.
• Lây khi dùng chung đồ cá nhân có dính dịch nhiễm khuẩn: Nếu dùng chung đồ cá nhân (khăn, đồ lót, dụng cụ vệ sinh) mà dính dịch niệu đạo từ người nhiễm, có nguy cơ truyền vi khuẩn, mặc dù con đường này ít phổ biến hơn so với quan hệ.
• Lây qua đường miệng/hậu môn: Quan hệ miệng hoặc hậu môn với người nhiễm lậu có thể truyền bệnh, nếu niêm mạc tiếp xúc với vi khuẩn.

Cách chẩn đoán bệnh lậu ở nam giới

Để xác định xem một người có bị lậu hay không, các bác sĩ sẽ dùng các phương pháp xét nghiệm chuyên môn.

• Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ hỏi triệu chứng (chảy mủ, tiểu buốt, sưng tinh hoàn…) và tiến hành khám vật lý nếu cần (xem bìu, niệu đạo).
• Soi tươi dịch niệu đạo: Mẫu mủ hoặc dịch niệu đạo từ đầu dương vật có thể được soi dưới kính hiển vi (gram stain) để tìm vi khuẩn lậu (diplococci Gram âm) – đây là cách nhanh, cổ điển.
• Nuôi cấy vi khuẩn: Mẫu dịch niệu đạo hoặc niêm mạc (hậu môn, họng) có thể được nuôi cấy để phát hiện N. gonorrhoeae. Nuôi cấy giúp biết đúng vi khuẩn và khả năng kháng thuốc.
• PCR – xét nghiệm phát hiện DNA của vi khuẩn (NAAT): Hiện nay, phương pháp phổ biến là NAAT (nucleic acid amplification test) dùng mẫu nước tiểu hoặc swab niệu đạo/hậu môn/họng để phát hiện ADN vi khuẩn. Đây là xét nghiệm rất nhạy và được khuyến nghị.

Điều trị bệnh lậu ở nam giới

Việc điều trị càng sớm càng hiệu quả, nhưng cần tuân theo phác đồ để tránh kháng kháng sinh hoặc tái nhiễm.

Kháng sinh theo phác đồ (tiêm hoặc uống)

• Theo cập nhật của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh của Hoa Kỳ (CDC), điều trị lậu không biến chứng (niệu đạo, hậu môn, họng) thường dùng liều tiêm 500 mg ceftriaxone một lần IM.
• Nếu không loại trừ nhiễm chlamydia, bác sĩ thường kê thêm doxycycline 100 mg, uống 2 lần/ngày, trong 7 ngày.
• Nếu dị ứng với ceftriaxone, có thể dùng gentamicin + azithromycin theo khuyến nghị, tùy trường hợp.

Điều trị cả bạn tình để tránh tái nhiễm

Rất quan trọng: bạn tình (hoặc nhiều bạn tình) trong khoảng thời gian gần đây cần được xét nghiệm và điều trị để tránh lây nhiễm vòng.

Tránh quan hệ trong thời gian điều trị

Sau khi điều trị, nên kiêng quan hệ ít nhất 7 ngày kể từ khi hoàn thành thuốc, và tốt nhất là cả bạn tình cũng đã điều trị.

Tuân thủ đúng liều

Phải uống hoặc tiêm đủ liều, không tự bỏ dở giữa chừng. Nếu dừng sớm, vi khuẩn có thể không bị diệt hết hoặc tái phát, thậm chí kháng thuốc.

>>> Có thể bạn quan tâm: Nấm vùng kín: Kiến thức cần biết để bảo vệ sức khỏe vợ chồng

Bệnh lậu ở nam giới có chữa khỏi hoàn toàn không?

• Khả năng khỏi khi điều trị đúng phác đồ: Câu trả lời là: Có nếu dùng thuốc đúng cách, lậu thường được chữa khỏi hoàn toàn. Theo CDC, việc tuân thủ điều trị là rất quan trọng.
• Nguy cơ tái nhiễm nếu không thay đổi hành vi tình dục: Ngay cả khi đã chữa được, nếu tiếp tục quan hệ không an toàn hoặc với người khác chưa điều trị, vẫn có nguy cơ bị lậu lại.
• Biến chứng nếu bỏ dở điều trị: Nếu dừng thuốc giữa chừng hoặc điều trị không đầy đủ, vi khuẩn có thể còn tồn tại, dẫn đến viêm mạn, biến chứng như viêm tinh hoàn, vô sinh, hoặc thậm chí lan ra máu như nhiễm trùng toàn thân.

Cách phòng ngừa bệnh lậu ở nam giới

Phòng ngừa luôn tốt hơn chữa bệnh. Dưới đây là những cách giúp giảm nguy cơ lậu:

1. Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su: Sử dụng bao cao su (hoặc màng chắn) khi quan hệ âm đạo, hậu môn hoặc oral là cách hiệu quả để giảm nguy cơ lây nhiễm.
2. Hạn chế nhiều bạn tình: Việc có ít bạn tình hoặc ở trong mối quan hệ một-nhau (monogamy) sẽ giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với người có lậu hoặc các bệnh lây truyền khác.
3. Khám bệnh định kỳ: Nếu bạn hoạt động tình dục cao hoặc có nguy cơ, nên xét nghiệm STI (kể cả lậu) định kỳ. Việc này giúp phát hiện sớm, điều trị nhanh và tránh biến chứng.
4. Giữ vệ sinh bộ phận sinh dục: Vệ sinh sạch sẽ bộ phận sinh dục hàng ngày, sau quan hệ, giúp giảm nguy cơ nhiễm khuẩn nói chung (mặc dù không thể ngăn lậu hoàn toàn nếu tiếp xúc trực tiếp với dịch mủ).
5. Tránh dùng chung đồ cá nhân: Không dùng chung khăn tắm, đồ lót, dụng cụ vệ sinh cá nhân có thể giảm tiếp xúc với dịch tiết có vi khuẩn.

>>> Có thể bạn quan tâm: Quai bị là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, biến chứng vô sinh và điều trị phòng ngừa

5 Câu hỏi thường gặp về bệnh lậu ở nam giới 

Câu 1 – Bệnh lậu ở nam giới có tự khỏi không?

Không nên trông chờ lậu tự khỏi. Mặc dù một số triệu chứng có thể giảm, nhưng vi khuẩn có thể vẫn còn ẩn sau niêm mạc, gây tái phát hoặc biến chứng nếu không được điều trị đúng.

Câu 2 – Sau khi điều trị bệnh lậu bao lâu thì quan hệ được?

Theo hướng dẫn CDC, nên chờ ít nhất 7 ngày sau khi hoàn thành thuốc và khi cả bạn tình đã được điều trị.

Câu 3 – Bệnh lậu có gây vô sinh không?

Có thể. Nếu vi khuẩn lậu gây viêm mãn tính ở ống dẫn tinh hoặc mào tinh, nó có thể ảnh hưởng đến chất lượng hoặc vận chuyển tinh trùng, dẫn đến khó thụ thai. 

Câu 4 – Dùng bao cao su có phòng được bệnh lậu không?

Bao cao su giúp giảm rất nhiều nguy cơ lây truyền lậu, nhưng không thể loại trừ hoàn toàn – nếu tiếp xúc niêm mạc hoặc vùng không được che chắn, vẫn có nguy cơ nhỏ.

Câu 5 – Bệnh lậu có tái phát không?

Có. Ngay cả khi đã điều trị thành công, nếu bạn tiếp tục quan hệ không an toàn hoặc tiếp xúc với người nhiễm, vẫn có thể bị lậu trở lại.

Kết luận

Bệnh lậu ở nam giới là một bệnh lây truyền khá phổ biến, nhưng nếu hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa thì hoàn toàn có thể kiểm soát được. Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào như tiểu rát, mủ, sưng tinh hoàn nên đừng chủ quan, cần đi khám ngay. Điều trị sớm không chỉ giúp chữa khỏi mà còn tránh được biến chứng lâu dài như vô sinh.  Cuối cùng, việc duy trì quan hệ an toàn, xét nghiệm định kỳ và điều trị bạn tình đều rất quan trọng để ngăn chặn “vòng lây” nguy hiểm.