Viêm tuyến tiền liệt là tình trạng viêm, sưng đau của tuyến tiền liệt – tuyến nhỏ nằm dưới bàng quang và bao quanh phần trên niệu đạo ở nam giới.Nguyên nhân là do vi khuẩn, di chứng phẫu thuật, thói quen sinh hoạt hoặc nguyên nhân chưa xác định.

Nam giới sẽ dễ nhận thấy biểu hiện của bệnh bằng các biểu hiện dễ nhận thấy như sốt, tiểu buốt, đau vùng bẹn. Tại Đông Đô IVF Center ở Hà Nội, nam giới được khám nam khoa, đánh giá ảnh hưởng đến tinh dịch và chọn hướng có con phù hợp cho cả hai vợ chồng.

Viêm Tuyến Tiền Liệt Là Gì?

Tuyến tiền liệt là một tuyến nhỏ, chỉ có ở nam giới, kích thước cỡ hạt đào, nằm ngay dưới bàng quang và ôm niệu đạo. Tuyến này đảm nhiệm hai việc: tiết phần lớn dịch trong tinh dịch để nuôi dưỡng và vận chuyển tinh trùng, rồi tham gia kiểm soát dòng nước tiểu.

Viêm tuyến tiền liệt (prostatitis) là khi tuyến này bị viêm diễn tiến cấp tính hoặc kéo dài mạn tính. Khi tuyến bị viêm, cả hai chức năng đó đều bị ảnh hưởng, nên người bệnh vừa gặp rối loạn tiểu tiện vừa có thể gặp thay đổi trong chỉ số tinh dịch đồ.

Viêm tuyến tiền liệt thường hay phát hiện muộn, phần vì tâm lý ngại ngùng của nam giới, phần vì các dấu hiệu ban đầu bị nhầm lần với viêm bàng quang hay viêm niệu đạo. Khoảng 10% nam giới có triệu chứng thuộc nhóm này, đặc biệt ở nhóm dưới 50 tuổi.

Đây là bệnh lành tính nhưng có ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản của nam giới.

Các Loại Viêm Tuyến Tiền Liệt

Theo Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), viêm tuyến tiền liệt được chia theo 4 loại chính sau:

• Loại I – Viêm tuyến tiền liệt cấp tính do vi khuẩn. Khởi phát đột ngột với triệu chứng nhiễm trùng đường tiểu kèm sốt, ớn lạnh, tiểu buốt và những biểu dễ nhận thấy. Đây là loại cần được khám và điều trị sớm vì có thể diễn tiến nặng.
• Loại II – Viêm tuyến tiền liệt mạn tính do vi khuẩn. Nhiễm trùng tiểu tái lại nhiều lần với cùng một loại vi khuẩn, triệu chứng nhẹ hơn nhưng dai dẳng, âm ỉ. Thường xuất hiện khi đợt cấp trước đó không được điều trị triệt để.
• Loại III – Viêm mạn tính hay hội chứng đau vùng chậu mạn tính. Đây là loại phổ biến nhất. Biểu hiện chủ yếu là đau kéo dài ở vùng chậu, đáy chậu, khi tiểu hoặc khi xuất tinh, kèm rối loạn tiểu – nhưng nhiều khi không tìm thấy vi khuẩn. Cơ chế liên quan đến rối loạn cơ sàn chậu và thần kinh vùng chậu hơn là nhiễm trùng đơn thuần.
• Loại IV – Viêm tuyến tiền liệt không triệu chứng. Người bệnh không hề có biểu hiện gì, bệnh chỉ được phát hiện tình cờ – chẳng hạn khi phân tích tinh dịch lúc khám hiếm muộn. Loại này chính là cầu nối thầm lặng giữa viêm tuyến tiền liệt và chuyện khó có con.

Việc xác định đúng loại quyết định toàn bộ hướng đi tiếp theo, nên đừng tự suy đoán mà nên để bác sĩ phân loại qua thăm khám.

Nguyên Nhân Gây Bệnh Viêm Tuyến Tiền Liệt

Có 4 nguyên nhân chính gây viêm tuyến tiền liệt, bao gồm:

• Vi khuẩn: Đường tiết niệu và đường tiêu hóa là nơi có nhiều vi khuẩn, chúng có thể lây lan từ các bộ phân lân cận khác và gây nhiễm trùng tuyến tiền liệt. Thường gặp là vi khuẩn Escherichia coli (E.coli), Klebsiella,…
• Di chứng phẫu thuật: Một số phẫu thuật để lại di chứng nhiễm trùng hoặc các can thiệp y tế không đảm bảo có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập
• Không do vi khuẩn: Nguyên nhân có thể chưa được xác định rõ, có liện quan đến căng cơ vùng chậu hoặc rối loạn chức năng miễn dịch
• Thói quen sinh hoạt: Người làm việc trong môi trường văn phòng, tài xế phải ngồi lâu gây tắc nghẽn tuần hoàn vùng chậu

Dấu Hiệu Viêm Tuyến Tiền Liệt

Triệu chứng viêm tuyến tiền liệt thay đổi tùy loại, nhưng có thể nhóm lại cho dễ nhận biết:

• Triệu chứng toàn thân – sốt, ớn lạnh, mệt mỏi, đau cơ; chủ yếu gặp trong viêm cấp do vi khuẩn.
• Rối loạn tiểu tiện – tiểu nhiều lần, tiểu gấp, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu đêm, tia tiểu yếu, cảm giác đi tiểu không hết bãi.
• Đau – ở đáy chậu (vùng giữa hậu môn và bìu), hạ vị, lưng dưới, đôi khi lan ra tinh hoàn hoặc đầu dương vật; một dấu hiệu khá đặc trưng là đau khi xuất tinh.
• Biểu hiện ở sinh dục – đau khi quan hệ, đôi khi thấy máu lẫn trong tinh dịch.

Riêng viêm tuyến tiền liệt không triệu chứng (loại IV) thì hoàn toàn lặng lẽ, còn loại III lại nổi bật ở những cơn đau kéo dài nhiều tháng làm giảm chất lượng cuộc sống.

Có một tình huống bạn không nên chần chừ: khi viêm tuyến tiền liệt cấp đi kèm sốt cao, rét run hoặc bí tiểu, đó là dấu hiệu của một nhiễm khuẩn cần được xử trí sớm, bởi nếu để muộn có thể dẫn đến áp xe tuyến tiền liệt hoặc nhiễm khuẩn huyết nguy hiểm. Trong trường hợp này, hãy đến cơ sở y tế ngay thay vì tự mua thuốc hay cố chịu đựng tại nhà.

Chẩn Đoán Viêm Tuyến Tiền Liệt Như Thế Nào?

Để xác định bệnh và phân loại đúng, bác sĩ kết hợp hỏi bệnh với một số thăm khám và xét nghiệm.

• Khai thác tiền sử bệnh: Người bệnh sẽ được hỏi thông tin về những cuộc phẫu thuật đã thực hiện, thời gian phát hiện bệnh và những biểu hiện bất thường gần đây.
• Khám trực tràng bằng tay giúp đánh giá kích thước, độ chắc và độ đau của tuyến tiền liệt – thao tác này được thực hiện nhẹ nhàng, nhất là khi đang viêm cấp.
• Xét nghiệm nước tiểu và xét nghiệm mẫu tuyến tiền lệt. Mẫu nước tiểu sẽ được thu để tìm liệu vi khuẩn có xuất hiện hay không và đó là loại vi khuẩn nào. Đôi khi xét nghiệm này không được sử dụng dành cho viêm tuyến tiền liệt cấp tính vì vi khuẩn có thể lây lan vào máu.
• Xét nghiệm máu đo PSA (kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt). viêm có thể làm PSA tăng tạm thời.
• Siêu âm qua trực tràng (TRUS) dùng khi nghi ngờ áp xe, để đánh giá kích thước tuyến tiền liệt. Đôi khi, MRI hoặc CT có thể được yêu cầu để đưa ra chẩn đoán chính xác hơn.

Với nam giới đang trong hành trình tìm con, cần thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ để đánh giá số lượng và chất lượng tinh trùng mà còn có thể phát hiện dấu hiệu viêm – qua lượng bạch cầu trong tinh dịch – kể cả khi viêm tuyến tiền liệt thuộc loại không triệu chứng.

Cách Điều Trị Viêm Tuyến Tiền Liệt

Hiện nay có 3 cách chính điều trị viêm tuyến tiền liệt tương ứng với 3 mức độ của bệnh:

Điều Trị Theo Dõi

Đối với bệnh nhân không có biểu hiện rõ ràng hay chịu những ảnh hưởng tiêu cực, biện pháp điều trị viêm tuyền liệt tuyến đơn giản nhất là tiếp tục theo dõi và thực hiện cải thiện lối sống. Thay đổi các thói quen xấu ảnh hưởng đến sức khỏe là phác đồ điều trị tốt nhất. Tuy nhiên nếu có bất kỳ bất thường nào cần được đến cơ sở y tế thăm khám sớm nhất.

Điều Trị Thuốc

Thuốc được bác sĩ chỉ định để điều trị nguyên nhân gây bệnh. Nếu nguyên nhân gây viêm tuyến tiền liệt thì sử dụng các loại thuốc kháng sinh. Điều trị bằng thuốc có thể kéo dài từ 4-6 tuần, đôi khi lâu hơn để loại bỏ hoàn toàn nguy cơ nhiễm trùng.

Nếu gặp triệu chứng đau buốt hay  khó khăn khi đi tiểu, thuốc chẹn alpha sẽ giúp bệnh nhân thư giãn cổ bàng quang và các sợi cơ nơi tuyến tiền liệt nối với bàng quang. Đây là loại thuốc giúp giãn mạch máu, giảm áp lực lên tuyến tiền liệt để giúp người bệnh giảm các triệu chứng đường tiết niệu.

Điều Trị Phẫu Thuật

Ít gặp hơn là điều trị phẫu thuật. Chỉ có những trường hợp như áp xe ở tuyến tiền liệt, phẫu thuật là cần thiết để lưu dẫn mủ. Trường hợp cần cắt bỏ một phần tuyến tiền liệt sẽ được thực hiện qua nội soi để loại bỏ các mô viêm nhiễm và giải phóng đường tiết niệu.

Có thể ban quan tâm: Các bước làm IVF.

Biện Pháp Phòng Ngừa Viêm Tuyến Tiền Liệt

Để giảm khả năng mắc viêm tuyến tiền liệt, bạn cần quan tâm đến 2 yếu tố sau:

Thói quen sinh hoạt

Biện pháp phòng ngừa viêm tuyến tiền liệt tốt nhất là cần tạo và duy trì 5 các thói quen sau:

• Uống đủ nước: Uống đủ 2 lít nước hằng ngày để cơ thể tăng cường bài tiết, đào thải các chất độc ra khỏi cơ thế
• Duy trì cân nặng: Giữ cân nặng ở mức ổn định vì béo phì là một trong những nguyên do gây viêm tuyến tiền liệt
• Tránh ngồi lâu: Hạn chế ngồi lâu trong một thời gian dài đặc biệt là dưới bề mặt cứng, nên ưu tiên sử dụng loại ghế có đệm ngồi mềm, thoải mái
• Không nhịn tiểu: Nhịn tiểu khiến vi khuẩn tích tụ trong bàng quan khiến
• Quan hệ tình dục an toàn: Quan hệ tình dục với nhiều bạn tình tăng nguy cơ mắc các bệnh viêm nhiễm, gián tiếp gây nên viêm tuyến tiền liệt

Chế độ ăn uống

Để hạn chế nguy cơ mắc viêm tuyến tiền liệt, hãy ưu tiên sử dụng các thực phẩm sạch, tăng cường bổ sung các thực phẩm có lợi từ trái cây, rau xanh, các loạt hạt, cá giàu Omega-3. Tiêu thụ các loại thực phẩm giàu oxi hóa, kẽm, selen,… để bảo vệ tuyến tiền liệt

Không nên ăn các đồ ăn cay nóng, chứa nhiều muối vì làm nghiêm trọng hơn trình trạng viêm nhiễm. Ngoài ra, các loại rượu bia, thuốc lá hay các chất kích thích có hại khác đều gây nên ảnh hưởng xấu tới tuyến tiền liệt nên cần tránh.

Cơ Chế Ảnh Hưởng Tới Khả Năng Sản

Viêm tuyến tiền liệt ảnh hưởng đến khả năng có con theo vài hướng:

• Bạch cầu và các chất viêm trong tinh dịch làm tăng stress oxy hóa (gốc tự do, ROS), từ đó có thể gây phân mảnh DNA tinh trùng và làm giảm khả năng di động.
• Thành phần và độ pH của dịch tinh thay đổi, khiến môi trường kém thuận lợi cho tinh trùng sống và bơi đến gặp trứng.
• Đau khi xuất tinh, máu trong tinh dịch hay rối loạn cương cản trở việc quan hệ và thụ thai tự nhiên.

Trong phần lớn trường hợp, khi viêm tuyến tiền liệt được điều trị dứt điểm thì chất lượng tinh dịch cải thiện trở lại. Bác sĩ thường đánh giá lại tinh dịch đồ sau khoảng ba tháng – đúng bằng một chu kỳ sinh tinh – để xem hiệu quả thực sự. Và như đã nói, đây là một bệnh lành tính, không làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt.

Có thể bạn quan tâm: Làm IVF hết bao nhiêu tiền?

Điều Trị Viêm Tuyến Tiền Liệt Và Hỗ Trợ Sinh Sản Tại Đông Đô IVF Center

BSCKII. Tăng Đức Cương, Giám đốc Trung tâm IVF Đông Đô, nhấn mạnh rằng với viêm tuyến tiền liệt, điều trị dứt viêm sớm và đánh giá lại tinh dịch đúng thời điểm sẽ mở ra hướng có con rõ ràng, nhẹ nhàng hơn cho cả hai vợ chồng.

Đông Đô IVF Center đồng hành cùng cả hai vợ chồng bằng một quy trình khép kín: vừa khám nam khoa, vừa đánh giá ảnh hưởng đến tinh dịch.

• Trước hết là điều trị dứt điểm viêm. Bác sĩ nam khoa khám và phân loại đúng bệnh thuộc loại nào trong bốn loại. Dựa trên các thông tin ấy, phác đồ được cá nhân hóa cho từng người: kháng sinh đúng và đủ liều với viêm do vi khuẩn, hoặc tiếp cận đa mô thức phối hợp thuốc giãn cơ, vật lý trị liệu sàn chậu và điều chỉnh lối sống với hội chứng đau vùng chậu mạn tính.
• Tiếp theo là đánh giá lại. Sau khoảng ba tháng, tương ứng một chu kỳ sinh tinh, bác sĩ cho làm lại tinh dịch đồ; khi cần sẽ bổ sung xét nghiệm phân mảnh DNA tinh trùng để đo khách quan mức độ viêm còn tác động đến chất lượng tinh trùng.
• Hỗ trợ sinh sản: Nếu tinh trùng chỉ giảm nhẹ, hai vợ chồng có thể được hướng dẫn thụ thai tự nhiên hoặc làm thụ tinh nhân tạo (IUI). Khi tinh trùng yếu, ít hoặc dị dạng rõ, thụ tinh ống nghiệm (IVF) với kỹ thuật ICSI là lựa chọn phù hợpvà hiệu quả nhất.

Trung tâm IVF Đông Đô làm việc 7 ngày mỗi tuần (7h30-17h00) và có đội ngũ trợ lý bác sĩ hỗ trợ 24/7 qua hotline, giúp các cặp đôi bận rộn dễ sắp xếp thời gian thăm khám.

Để biết chính xác tình trạng của mình, bạn có thể đặt lịch tư vấn miễn phí với đội ngũ chuyên gia của Đông Đô IVF Center tại Hà Nội qua hotline 1900 1965 (nhánh 5), hoặc tìm hiểu thêm về dịch vụ khám nam khoa và khám vô sinh hiếm muộn.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Viêm Tuyến Tiền Liệt

Một số câu hỏi về viêm tuyến tiền liệt thường được bệnh nhân thắc mắc:

Viêm Tuyến Tiền Liệt Có Gây Vô Sinh Không?

Hiếm khi gây vô sinh vĩnh viễn. Tuyến tiền liệt chỉ tạo dịch nuôi tinh trùng chứ không sản xuất ra tinh trùng, nên viêm chủ yếu làm giảm tạm thời chất lượng môi trường tinh dịch. Khi điều trị dứt viêm, chất lượng tinh dịch thường cải thiện sau khoảng ba tháng. Nếu vẫn còn ảnh hưởng, IUI hoặc ICSI giúp các cặp đôi vẫn có cơ hội làm cha mẹ.

Viêm Tuyến Tiền Liệt Có Tự Khỏi Không?

Nếu viêm do vi khuẩn thì không tự khỏi và cần điều trị bằng kháng sinh đúng, đủ liều; bỏ dở giữa chừng dễ khiến bệnh tái phát hoặc chuyển mạn tính. Riêng loại không triệu chứng thường không cần điều trị. Tốt nhất nên đi khám để bác sĩ xác định loại bệnh thay vì chờ đợi.

Viêm Tuyến Tiền Liệt Điều Trị Bao Lâu Thì Khỏi?

Tùy loại bệnh. Viêm cấp do vi khuẩn thường được dùng kháng sinh khoảng bốn tuần, viêm mạn do vi khuẩn cần ít nhất sáu tuần. Hội chứng đau vùng chậu mạn tính khó điều trị hơn và cần phối hợp nhiều biện pháp trong thời gian dài. Việc tuân thủ đúng phác đồ giúp giảm nguy cơ tái phát.

Bị Viêm Tuyến Tiền Liệt Có Làm IVF Hoặc ICSI Được Không?

Được. Trước tiên bác sĩ sẽ điều trị viêm và đánh giá lại tinh dịch đồ. Nếu chất lượng tinh trùng đủ tốt, hai vợ chồng có thể thụ thai tự nhiên hoặc làm IUI; nếu tinh trùng yếu, ít hoặc dị dạng, thụ tinh ống nghiệm (IVF) với kỹ thuật ICSI là lựa chọn phù hợp vì chỉ cần một tinh trùng khỏe cho mỗi trứng. Đội ngũ tại Đông Đô IVF Center sẽ tư vấn cụ thể sau khi có kết quả của cả hai vợ chồng.