Kích trứng IVF là giai đoạn bạn dùng thuốc nội tiết để đưa nhiều nang noãn cùng phát triển đến trưởng thành trong một chu kỳ IVF. Một chu kỳ thường kéo dài 8 đến 14 ngày đến khi nang trứng đạt kích thước và số lượng nhất định. Mũi tiêm trưởng thành noãn được tiêm trước thời điểm chọc hút, được quyết định dựa trên siêu âm và chu kỳ kinh nguyệt.
Các biến chứng có thể gặp như quá kích buồng trứng (OHSS), đau bụng hoặc thay đổi tâm trạng. Tại Đông Đô IVF Center, bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa cho bệnh nhân, chế độ ăn uống và vận động để tối có kết quả IVF tốt nhất.
Kích Trứng IVF Là Gì?
Kích trứng IVF là việc dùng thuốc nội tiết để kích thích buồng trứng cho nhiều nang noãn cùng lớn lên và trưởng thành trong một chu kỳ. Tên gọi đầy đủ là kích thích buồng trứng (trong tiếng anh là Controlled Ovarian Stimulation), và đây là công đoạn đầu tiên có can thiệp thuốc của một chu kỳ IVF.
Mỗi chu kỳ kinh nguyệt, buồng trứng thường chỉ chọn một nang noãn để phát triển, cơ hội tạo được phôi tốt là quá mong manh cho một quy trình tốn kém như thụ tinh ống nghiệm. Thuốc kích trứng giúp kích thích nhiều nang noãn trong cùng đợt đó cùng phát triển, nhờ vậy bác sĩ thu được nhiều noãn hơn để tăng số phôi có thể tạo ra.
Thuốc kích trứng là thuốc nội tiết, tồn tại ở hai dạng là dạng uống và dạng tiêm. Bác sĩ tinh chỉnh liều thuốc dựa trên dự trữ buồng trứng, tuổi và bệnh lý đi kèm của mỗi người.
Quy Trình Kích Trứng Diễn Ra Thế Nào?
Kích trứng là bước quan trọng trong quy trình IVF, bắt đầu từ đầu chu kỳ kinh và kết thúc ở buổi chọc hút noãn, khoảng từ 8-14 ngày.
Chu kỳ thường khởi đầu vào ngày thứ 2 hoặc thứ 3 của chu kỳ kinh nguyệt, sau khi các xét nghiệm ban đầu cho thấy buồng trứng đủ điều kiện. Từ mốc này, người bệnh bắt đầu tiêm thuốc kích thích hàng ngày vào 1 khung giờ cố định. Bác sĩ hẹn tái khám vào những mốc ngày 6, ngày 8 và ngày 10, để siêu âm đo kích thước nang noãn và xét nghiệm nội tiết.
Khi nang trội đạt kích thước khoảng 17 đến 22 mm, bác sĩ chỉ định mũi tiêm kích rụng trứng và buổi chọc hút noãn được lên lịch 36 giờ sau mũi tiêm này. Số noãn thu được thay đổi theo dự trữ buồng trứng của mỗi người, khoảng 8 đến 10 noãn đạt chất lượng.
Kích trứng IVF là giai đoạn tốn kém nhất khi làm IVF, chiếm từ 40-50% chi phí tổng chu kỳ điều trị. Hãy tham khảo thêm bài Làm IVF Hết Bao Nhiêu Tiền? để biết thêm chi tiết.
Tác Dụng Phụ Của Tiêm Kích Trứng
Cảm giác đau khi tiêm kích trứng thường nhẹ hơn nhiều so với hình dung ban đầu, vì đa số mũi là tiêm dưới da bằng kim nhỏ. Cảm giác phổ biến chỉ là hơi rát hoặc căng tức thoáng qua tại chỗ tiêm.
Điều khiến cơ thể thay đổi là tác dụng của thuốc nội tiết. Khi nhiều nang noãn cùng phát triển, hai buồng trứng to lên, dẫn đến 1 loạt các biểu hiện như:
- Căng tức nhẹ vùng bụng dưới, cảm giác nặng bụng.
- Căng tức bầu ngực, giống dấu hiệu tiền kinh nguyệt.
- Đầy hơi, buồn nôn nhẹ, ăn uống kém ngon.
- Tăng tiết dịch âm đạo trong, không mùi.
- Mẩn ngứa nhẹ tại vị trí tiêm.
- Thay đổi cảm xúc, dễ nhạy cảm hơn thường ngày.
- Tăng cân tạm thời khoảng 1 đến 3 kg do cơ thể giữ nước, thường trở lại bình thường sau chu kỳ.
Cảm giác nặng bụng thường chỉ rõ vào 2 đến 3 ngày cuối của quá trình kích trứng, khi các nang đã lớn, và sẽ giảm nhanh sau khi chọc hút noãn. Phần lớn tác dụng phụ ở mức nhẹ và tự hết khi kết thúc chu kỳ.
Thời Điểm Kích Trứng Tốt Nhất
Thời điểm tiêm thuốc kích trứng được xác định dựa trên chu kỳ kinh nguyệt và kết quả siêu âm. Thông thường, bác sĩ sẽ bắt đầu tiêm từ ngày thứ hai hoặc thứ ba của chu kỳ để đạt hiệu quả tối ưu. Kết hợp với các xét nghiệm và siêu âm sẽ giúp bác sĩ sẽ theo dõi sự phát triển của buồng trứng để xác định thời điểm cụ thể.
Tiêm thuốc kích trứng không cần đúng giờ. Thời gian có thể dao động trong vòng 2 tiếng trước hoặc sau thời gian tiêm mũi của ngày hôm trước. Người bệnh nên tiêm vào đúng buổi (buổi sáng hoặc buổi chiều) và không được tự ý điều chỉnh lịch trình tiêm hoặc liều lượng.
Lưu Ý Trong Khi Kích Trứng
Mẹ cần tuân theo 1 số lưu ý sau để đảm bảo quá trình kích trứng diễn ra an toàn, đạt hiệu quả tốt nhất.
Tuân Thủ Chỉ Định Và Hướng Dẫn Của Bác Sĩ
Tuân thủ chỉ định và hướng dẫn từ bác sĩ là lưu ý quan trọng khi kích trứng. Mỗi bệnh nhân sẽ có phác đồ kích trứng riêng để tối ưu hiệu quả tùy vào độ tuổi, sức khỏe và nguyên nhân vô sinh. Không tự ý mua thuốc bên ngoài hoặc nghe theo lời khuyên không chuyên khoa. Việc sử dụng sai thuốc hoặc sai liều lượng có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm.
Chế Độ Ăn Đủ Chất
Về ăn uống, bạn nên uống đủ nước, khoảng 2 đến 2,5 lít mỗi ngày, và tăng lượng đạm trong bữa ăn từ nguồn như cá, trứng, thịt, sữa và các loại đậu. Rau xanh đậm, quả mọng và thực phẩm sạch giúp bổ sung vi chất tốt cho noãn. Ngược lại, hãy hạn chế rượu bia, đồ uống có cồn, nước ngọt có ga và giảm caffeine, vì các thức uống này ảnh hưởng không tốt đến chất lượng trứng.
Tham khảo bài Kinh nghiệm IVF để biết thêm chi tiết.
Sinh Hoạt Và Vận Động Nhẹ Nhàng
Về vận động, bạn vẫn sinh hoạt và đi làm bình thường, nhưng nên đi lại nhẹ nhàng và tránh mang vác nặng hay tập luyện gắng sức. Khi buồng trứng đã to, các động tác mạnh hoặc thay đổi tư thế đột ngột làm tăng nguy cơ xoắn hoặc vỡ nang, do đó cũng nên hạn chế quan hệ với tần suất cao trong giai đoạn này.
Giữ tinh thần thoải mái và ngủ đủ giấc là phần bổ trợ góp phần đáng kể vào một chu kỳ nhẹ nhàng hơn.
Tự Tiêm Thuốc Kích Trứng Tại Nhà Cần Lưu Ý Gì?
Tự tiêm tại nhà là điều nhiều người lo lắng, nhưng hiện tại, các mũi tiêm trong chu kỳ được thiết kế để người bệnh có thể tự thực hiện sau khi được nhân viên y tế hướng dẫn, dưới dạng các bút tiêm. Nắm vững vài nguyên tắc cơ bản sẽ giúp bạn tiêm an toàn và không đau nhiều.
Thuốc kích trứng thường được tiêm dưới da ở vùng quanh rốn, cách rốn khoảng 3 đến 5 cm. 3 bước cụ thể bao gồm:
- Sát khuẩn tay và vùng da
- Véo nhẹ một nếp da
- Đưa kim vào rồi bơm thuốc chậm, giữ kim tại chỗ khoảng 10 giây trước khi rút để thuốc không trào ra
Mỗi ngày nên đổi vị trí tiêm và không tiêm nhiều mũi vào cùng một điểm, nhằm tránh bầm tím và xuất huyết dưới da. Với thuốc cần bảo quản lạnh, hãy giữ ở ngăn mát tủ lạnh trong khoảng 2 đến 8 độ C và tuyệt đối không để vào ngăn đông.
Có một điểm về thời gian tiêm mà bạn cần phân biệt rõ, vì hai loại mũi có mức độ nghiêm ngặt khác nhau:
- Mũi tiêm hàng ngày cho phép linh hoạt trong khoảng một tiếng so với giờ tiêm của ngày hôm trước. Bạn nên tiêm cố định vào một buổi để giữ nhịp ổn định, nhưng xê dịch nhẹ không gây ảnh hưởng đáng kể.
- Mũi tiêm kích rụng trứng phải tiêm đúng giờ bác sĩ hẹn, gần như không có dung sai. Toàn bộ lịch chọc hút noãn 36 giờ sau đó được tính từ mốc này, nên nếu lỡ tiêm lệch giờ, bạn cần báo ngay cho nhân viên y tế để được điều chỉnh.
Dưới đây là video hướng dẫn tự tiêm bút kích trứng Rekovelle tại nhà được thực hiện bởi đội ngũ Đông Đô IVF Center.
Kích Trứng IVF An Toàn Tại Đông Đô IVF Center
Chất lượng của giai đoạn kích trứng nằm ở khả năng theo dõi sát và điều chỉnh liều kịp thời, bởi mỗi buồng trứng đáp ứng với thuốc theo một cách riêng. Đây là công đoạn cần bác sĩ đọc kết quả siêu âm và xét nghiệm mỗi vài ngày để giữ nang phát triển đúng nhịp.
Theo BSCKII. Tăng Đức Cương, Giám đốc Đông Đô IVF Center, liều thuốc kích trứng luôn được cá nhân hóa theo dự trữ buồng trứng, tuổi và đáp ứng thực tế của từng người, không có công thức chung cho mọi trường hợp.
Về mặt tổ chức, giai đoạn kích trứng đòi hỏi những buổi hẹn không thể dời, đặc biệt là các mốc siêu âm và mũi trigger. Trung tâm mở cửa 7 ngày trong tuần, từ 7h30 đến 17h00, nên các mốc theo dõi rơi vào cuối tuần vẫn được đảm bảo. Ngoài giờ, đội ngũ trợ lý bác sĩ hỗ trợ 24/7, giúp người bệnh được tư vấn ngay khi có dấu hiệu bất thường.
Toàn bộ hành trình kích trứng là một phần trong dịch vụ thụ tinh ống nghiệm IVF, với tỷ lệ thành công công bố đạt lên đến 80% (2025).
Câu Hỏi Thường Gặp Về Kích Trứng IVF
Một số thắc mắc về quá trình kích trứng IVF:
Tiêm Kích Trứng IVF Bao Nhiêu Mũi Là Đủ?
Không có con số cố định cho mọi người. Tổng số mũi bằng số ngày kích thích, thường 10 đến 12 ngày, nhân với số mũi mỗi ngày, thường 1 đến 3 mũi, cộng thêm một mũi kích rụng trứng ở cuối. Vì thế hai người cùng làm IVF có thể có tổng số mũi chênh nhau khá nhiều mà không ai sai cả, tùy phác đồ và đáp ứng của buồng trứng.
Tiêm Kích Trứng Trong Bao Nhiêu Ngày Thì Chọc Hút?
Giai đoạn tiêm kích thích thường kéo dài 10 đến 12 ngày. Khi nang trội đạt kích thước khoảng 17 đến 22 mm, bác sĩ chỉ định mũi kích rụng trứng, và buổi chọc hút noãn được thực hiện chính xác 36 giờ sau mũi tiêm đó. Tổng thời gian có thể dài hơn nếu buồng trứng đáp ứng chậm.
Tiêm Thuốc Kích Trứng Có Đau Không?
Cảm giác đau thường nhẹ, vì phần lớn là tiêm dưới da bằng kim nhỏ ở vùng quanh rốn. Bạn có thể thấy hơi rát hoặc căng tức thoáng qua tại chỗ tiêm. Khó chịu rõ hơn thường đến từ tác dụng của thuốc, như căng tức bụng dưới khi buồng trứng to lên, chứ không phải từ mũi kim.
Tự Tiêm Thuốc Kích Trứng Tại Nhà Có An Toàn Không?
Có, nếu bạn tuân thủ đúng các hướng dẫn của nhân viên y tế. Tiêm dưới da quanh rốn cách 3 đến 5 cm, đổi vị trí mỗi ngày, giữ kim khoảng 10 giây trước khi rút, và bảo quản thuốc lạnh ở ngăn mát 2 đến 8 độ C. Mũi tiêm hàng ngày cho phép xê dịch trong khoảng hai tiếng, nhưng mũi kích rụng trứng phải tiêm đúng giờ; nếu lỡ giờ hãy báo ngay cho nhân viên y tế.
Kích Trứng Nhiều Lần Có Ảnh Hưởng Đến Sức Khỏe Không?
Kích trứng theo phác đồ và có theo dõi được xem là an toàn với phần lớn phụ nữ. Tác dụng phụ thường nhẹ và tự hết sau chu kỳ, như căng tức bụng hay tăng cân tạm thời do giữ nước. Quan trọng nhất là mỗi chu kỳ đều được bác sĩ cá nhân hóa liều và theo dõi sát để hạn chế nguy cơ quá kích buồng trứng, nên bạn cần tuân thủ lịch tái khám và không tự điều chỉnh thuốc.
