Phân loại phôi là quá trình chuyên viên phôi học quan sát hình thái phôi dưới kính hiển vi tại các mốc cố định, chủ yếu ngày 3 và ngày 5i. Ở phôi ngày 3, bộ tiêu chí gồm số lượng phôi bào, độ đồng đều kích thước và tỷ lệ phân mảnh. Ở phôi nang ngày 5, phân loại phôi chia làm 2 phần: một con số cho độ nở rộng khoang phôi và hai chữ cái cho khối tế bào bên trong (ICM) cùng lớp tế bào lá nuôi (TE).

Bài viết giải thích cách phân loại phôi của chuyên gia phôi học, 5 yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng của phôi và công nghệ nuôi phôi tại Đông Đô IVF Center.

Phân Loại Phôi Là Gì?

Phân loại phôi là bước đánh giá chất lượng từng phôi sau khi noãn đã thụ tinh với tinh trùng trong phòng lab, nhằm xác định phôi nào có tiềm năng phát triển tốt nhất để chuyển vào buồng tử cung hoặc trữ đông cho chu kỳ sau. Người thực hiện là chuyên viên phôi học, ở trong phòng lab có các thiết bị phục vụ công việc quan sát tế bào dưới độ phóng đại rất lớn.

Có hai cách đánh giá đang được dùng song song trong các phòng lab hỗ trợ sinh sản.

• Đánh giá hình thái: chuyên viên phôi học đưa phôi ra quan sát dưới kính hiển vi vào những thời điểm đã định sẵn, ghi nhận cấu trúc phôi tại đúng khoảnh khắc đó.
• Đánh giá động học hình thái: hệ thống tủ nuôi cấy Time-lapse chụp ảnh phôi liên tục ngay bên trong tủ, cho phép nhìn được cả tốc độ và trình tự phân chia của phôi. Cách thứ hai bổ sung thông tin mà quan sát tại một vài mốc điểm có thể bỏ sót, ví dụ một lần phân chia bất thường xảy ra rồi kết thúc giữa hai lần quan sát.

Kết quả của cả hai cách đều quy về một ký hiệu hoặc một thứ hạng cho mỗi phôi, để đội ngũ điều trị và gia đình cùng quyết định phôi nào được chuyển trước trong bước tiếp theo của quá trình IVF.

Vì Sao Phôi Cần Được Phân Loại?

Phân loại phôi tồn tại vì một lý do thực tế: sau một chu kỳ kích thích buồng trứng, thường tạo được nhiều phôi cùng lúc, và chúng không giống nhau về tiềm năng phát triển. Không có bảng xếp thứ tự, đội ngũ điều trị sẽ không có căn cứ để chọn phôi nào nên chuyển trước để tối ưu tỉ lệ thành công.

Bốn giá trị mà việc phân loại mang lại gồm:

• Rút ngắn thời gian điều trị. Chuyển phôi có tiềm năng cao nhất ngay từ lần đầu giúp gia đình không phải chờ qua nhiều lần chuyển mới đến lượt phôi tốt.
• Giảm nguy cơ đa thai. Khi xác định được một phôi đủ tốt, đội ngũ điều trị có cơ sở để chuyển ít phôi hơn mà vẫn giữ cơ hội thành công.
• Quyết định phôi nào trữ đông. Những phôi đạt ngưỡng chất lượng được bảo quản lạnh cho các lần chuyển sau, tránh phải lặp lại toàn bộ chu kỳ kích thích buồng trứng.
• Cá thể hóa kế hoạch điều trị. Số lượng và chất lượng phôi thu được là dữ kiện để bác sĩ điều chỉnh phác đồ cho chu kỳ kế tiếp nếu cần.

Đây cũng là lý do bạn nên hiểu kết quả phân loại phôi của mình, cân nhắc trong quá trình làm ivf.

4 Tiêu Chí Phân Loại Phôi Ngày 3

Phôi ngày 3 được chấm theo bốn tiêu chí hình thái, tất cả đều quan sát được dưới kính hiển vi. Đồng thuận y tế công bố tại Istanbul năm 2011 là bộ tiêu chuẩn quốc tế được nhiều phòng lab dùng làm nền cho giai đoạn này.

Bốn tiêu chí đó gồm:

• Số lượng phôi bào. Phôi phát triển tốt ở ngày 3 thường có khoảng 7 đến 8 tế bào. Con số này phản ánh tốc độ phân chia có đúng nhịp hay không.
• Độ đồng đều kích thước giữa các tế bào. Các phôi bào có kích thước tương đương nhau được đánh giá cao hơn phôi có tế bào to nhỏ lệch nhau rõ rệt.
• Tỷ lệ phân mảnh. Phân mảnh là hiện tượng một phần tế bào vỡ ra thành các mảnh vụn nhỏ. Những mảnh này không chứa chất liệu di truyền, nhưng chiếm chỗ và lấy đi phần bào tương nuôi phôi, nên phân mảnh càng nhiều thì khả năng phát triển tiếp càng bị hạn chế.
• Đa nhân. Một phôi bào bình thường chứa một nhân. Khi quan sát thấy nhiều nhân trong cùng một tế bào, tiên lượng của phôi bị ảnh hưởng.

Có một chi tiết khiến nhiều gia đình lo lắng không cần thiết. Các tế bào trong phôi không phân chia đồng loạt, tế bào này chia sớm hơn tế bào kia vài giờ. Vì thế, kết quả ghi 6, 7 hay 9 tế bào ở ngày 3 thay cho con số lý tưởng là 8 không đồng nghĩa phôi kém chất lượng, phôi vẫn có thể phát triển bình thường.

3 Tiêu Chí Phân Loại Phôi Ngày 5

Ở giai đoạn phôi nang, cấu trúc phôi đã khác hẳn ngày 3, nên bộ tiêu chí cũng khác. Hệ Gardner (Gardner và Schoolcraft) là hệ phân loại phôi nang được dùng phổ biến nhất, chấm phôi trên ba thành phần và ghi lại bằng một con số + hai chữ cái.

Bảng dưới đây giúp bạn đọc đúng ký hiệu trên phiếu kết quả:

Đọc một ví dụ cụ thể sẽ rõ hơn. Ký hiệu 4AB mô tả một phôi nang có khoang phôi đã nở rộng ở mức cao, khối tế bào bên trong đạt loại tốt nhất, lớp tế bào lá nuôi ở mức khá. Ký hiệu 3BB mô tả một phôi nang nở rộng ít hơn, với cả hai nhóm tế bào ở mức khá.

Cần lưu ý biên của thang điểm không hoàn toàn giống nhau giữa các phòng lab. Một số nơi đánh số độ nở rộng từ 1, nơi khác bắt đầu từ 2; phần chữ cái có nơi dừng ở C, có nơi dùng đến D. Thứ tự thì luôn thống nhất: số lớn hơn là nở rộng hơn, và A luôn tốt hơn B.

Phôi Loại 1, 2, 3, 4 Nghĩa Là Gì?

Sau khi chấm theo các tiêu chí trên, phôi được gộp thành nhóm để tiện trao đổi với gia đình. Cách gộp phổ biến ở Việt Nam là xếp loại 1, 2, 3, 4 với chất lượng giảm dần; một số trung tâm ghi bằng số La Mã I, II, III. Hai cách ghi cùng một logic.

Điều quan trọng nằm ở chỗ khoảng cách giữa các loại không lớn như tên gọi gợi ra. Loại 1 và loại 2 đều được xem là phôi chất lượng tốt. Một gia đình chỉ có phôi loại 2 hoặc loại 3 hoàn toàn không nên hiểu rằng cơ hội của mình đã mất, bởi phôi loại 3 vẫn là phôi hữu dụng và vẫn có trường hợp làm tổ thành công.

Không ít gia đình làm IVF tại Đông Đô IVF Center vẫn đón con thành công nhờ phôi khảm. Chị Vinh, từng đón con thành công với phôi khảm 30% không ngừng hạnh phúc khi chia sẻ:

“Khi nhận kết quả phôi khảm 30%, mình tưởng như không còn hy vọng. Tuy nhiên sau khi được bác sĩ Cương tư vấn, mình quyết định đặt niềm tin vào các chuyên gia tại Đông Đô IVF Center, quyết định chuyển phôi khảm ấy. Không quan trọng phôi như thế nào, cứ tin vào bác sĩ thôi, bác sĩ bảo được thì sẽ được.

5 Yếu Tố Chính Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Phôi

Chất lượng phôi được quyết định từ trước khi phôi hình thành, và hiểu điều này giúp bạn biết mình có thể tác động vào đâu.

• Tuổi người mẹ và chất lượng noãn. Đây là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất. Chất lượng noãn giảm rõ sau tuổi 35, kéo theo tỷ lệ phôi mang bất thường nhiễm sắc thể tăng lên.
• Chất lượng tinh trùng. Tinh trùng đóng góp khoảng một nửa vật chất di truyền của phôi. Tinh trùng có mức phân mảnh DNA cao có thể ảnh hưởng đến quá trình phân chia của phôi ở những ngày đầu.
• Điều kiện nuôi cấy trong phòng lab. Nhiệt độ, độ pH, nồng độ khí và chất lượng không khí trong lab tác động trực tiếp đến sự phát triển của phôi. Đây là lý do các phòng lab hỗ trợ sinh sản đầu tư nhiều vào hệ thống lọc khí và tủ nuôi cấy ổn định.
• Rối loạn di truyền và nội tiết. Một số bất thường di truyền hoặc rối loạn nội tiết ảnh hưởng đến quá trình trưởng thành của noãn, từ đó ảnh hưởng đến phôi.
• Lối sống. Thuốc lá, rượu bia, thừa cân và tiếp xúc hóa chất độc hại đều làm giảm chất lượng noãn và tinh trùng. Đây là nhóm yếu tố duy nhất mà hai vợ chồng chủ động cải thiện được, và nên bắt đầu khoảng 3 đến 4 tháng trước chu kỳ.

Tại Đông Đô IVF Center, đội ngũ chuyên gia phôi học liên tục ứng dụng công nghệ phôi học hiện đại nhất để tối ưu chất lượng và số lượng phôi tạo ra. Tham khảo bài Kinh nghiệm IVF để biết thêm chi tiết.

Lưu Ý Để Cải Thiện Chất Lượng Phôi Cho Chu Kỳ Sau

Noãn và tinh trùng đều cần khoảng ba tháng để hoàn tất quá trình trưởng thành trước khi được thu về phòng lab, nên mọi điều chỉnh bắt đầu hôm nay chỉ phản ánh vào chất lượng giao tử của chu kỳ sau đó. Bắt đầu trước ngày chọc hút noãn một vài tuần là quá muộn để tạo khác biệt.

Những việc cần làm chia thành hai nhóm, theo người chịu trách nhiệm thực hiện:

Tuổi và tỷ lệ bất thường nhiễm sắc thể do tuổi là không đảo ngược bằng chế độ ăn hay tập luyện, đó là lý do yếu tố thời gian được đặt lên trước mọi lời khuyên về lối sống. Các sản phẩm bổ sung chỉ nên dùng theo chỉ định của bác sĩ điều trị và không thay thế việc tìm ra nguyên nhân gốc.

Đánh Giá Và Nuôi Phôi Tại Đông Đô IVF Center

Chất lượng của bước phân loại phôi phụ thuộc vào hai điều kiện: phôi được nuôi trong môi trường ổn định, và quá trình phát triển được ghi nhận đầy đủ. Tại Đông Đô IVF Center, để đảm bảo mỗi gia đình đều có phôi khỏe mạnh, đội ngũ chuyên gia, dẫn đầu bởi bác sĩ Chuyên khoa II Tăng Đức Cương, sẽ tiến hành xây dựng phác đồ cá nhân hóa kết hợp ứng dụng công nghệ hỗ trợ sinh sản hiện đại nhằm tối ưu chất lượng phôi.

Một số công nghệ tiêu biểu bao gồm:

• Nuôi cấy phôi Time-lapse. Hệ thống tủ nuôi cấy tích hợp camera cho phép theo dõi phôi liên tục ngay bên trong tủ. Nhờ đó, chuyên viên phôi học nắm được cả tốc độ và trình tự phân chia của phôi mà không phải đưa phôi ra môi trường bên ngoài, nơi nhiệt độ và độ pH thay đổi đột ngột.
• Nuôi phôi ngày 5. Nuôi phôi kéo dài đến giai đoạn phôi nang giúp chọn lọc tự nhiên diễn ra trong lab: những phôi đủ tiềm năng mới đi được đến mốc này. Phôi blastocyst (phôi nang ngày 5) có tỷ lệ làm tổ thành công cao hơn phôi ngày 3 do đã chứng minh được khả năng sống.
• Hỗ trợ phôi thoát màng bằng laser (LAH). Kỹ thuật này hỗ trợ phôi thoát khỏi màng bao ngoài trước khi làm tổ, được bác sĩ cân nhắc chỉ định theo từng trường hợp cụ thể, với chi phí 3.000.000 VND.
• Định danh mẫu bằng hệ thống RI Witness. Mỗi dụng cụ chứa noãn, tinh trùng và phôi được gắn thẻ nhận dạng sóng vô tuyến theo từng người bệnh. Hệ thống đối soát tự động ở mọi thao tác và cảnh báo khi phát hiện mẫu của hai người cùng xuất hiện tại một vị trí, loại trừ nguy cơ nhầm lẫn mẫu trong lab.

Tỷ lệ thành công của thụ tinh ống nghiệm IVF tại Đông Đô IVF Center đạt lên đến 80% (theo số liệu thống kê năm 2025), thay đổi theo tuổi mẹ, chất lượng phôi và nguyên nhân hiếm muộn của từng gia đình. Trung tâm mở cửa 7 ngày trong tuần từ 7h30 đến 17h00, có đội ngũ trợ lý bác sĩ hỗ trợ 24/7.

Gói IVF Trọn Gói 80 triệu đã bao gồm chi phí thuốc và thủ thuật; gói chuyên sâu 138.000.000 VND dành cho ca khó, bổ sung các kỹ thuật như xét nghiệm di truyền tiền làm tổ và nuôi phôi chuyên sâu. Tham khảo thêm bài viết Làm IVF hết bao nhiêu tiền? để biết thêm chi tiết.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Phân Loại Phôi

Một số thắc mắc về việc phân loại phôi:

Phôi Loại 1 Có Chắc Chắn Đậu Thai Không?

Không. Phôi loại 1 là phôi có hình thái tốt nhất trong mẻ phôi của bạn, nghĩa là được ưu tiên chuyển trước, nhưng hình thái không phản ánh bộ nhiễm sắc thể bên trong phôi. Kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào độ tiếp nhận của nội mạc tử cung, tuổi người mẹ và các bệnh lý đi kèm. Không có xếp loại nào bảo đảm chắc chắn có thai.

Chỉ Có Phôi Loại 2 Hoặc Loại 3 Thì Có Nên Chuyển Không?

Có. Loại 1 và loại 2 đều được xem là phôi chất lượng tốt, còn phôi loại 3 vẫn là phôi hữu dụng và vẫn có cơ hội làm tổ. Không hiếm trường hợp phôi xếp loại không cao vẫn cho thai kỳ khỏe mạnh. Bác sĩ sẽ trao đổi kỹ dựa trên số phôi bạn có, tuổi và tình trạng nội mạc tử cung.

Phôi Ngày 3 Và Phôi Ngày 5, Loại Nào Tốt Hơn?

Phôi nang ngày 5 có tỷ lệ làm tổ cao hơn phôi ngày 3, bởi phôi đi được đến mốc ngày 5 đã chứng minh khả năng sống qua giai đoạn phân chia. Tuy nhiên, chỉ khoảng một nửa số phôi ngày 3 phát triển được đến phôi nang. Với những trường hợp có ít phôi, bác sĩ có thể cân nhắc chuyển phôi ngày 3 để tránh rủi ro không còn phôi nào ở ngày 5.

Phôi 4AB Nghĩa Là Gì?

Ký hiệu 4AB mô tả một phôi nang ngày 5 với ba thông tin: con số 4 cho biết khoang phôi đã nở rộng ở mức cao, chữ A cho biết khối tế bào bên trong (phần sẽ phát triển thành thai nhi) đạt mức tốt nhất, chữ B cho biết lớp tế bào lá nuôi (phần sẽ phát triển thành bánh nhau và màng ối) ở mức khá. Đây là một phôi nang chất lượng tốt.